Over horen, zien en lafhartig zwijgen

12 augustus 2020     door Marc Peeters

Het fenomeen van de jonge relschoppers in de Vlaamse kustgemeenten, de recreatiedomeinen, de openluchtzwembaden en de Brusselse Rand is het resultaat van een politiek van decennialang lafhartig wegkijken en pamperen. Het is een giftig product van de slachtoffercultuur die vooral Franstalige roodgroenlinkse politici al jaren uit plat opportunisme in stand houden. Daarin gesteund door een magistratuur die hooghartig haar morele superioriteit laat gelden. De ‘Black Lives Matter’-beweging heeft voor extra brandstof gezorgd.

De Franstalige amokmakers zijn veelal van buitenlandse, dikwijls (Noord-)Afrikaanse origine, wonen in dichtbevolkte Brusselse gemeenten of in Noord-Frankrijk en maken daar deel uit van stadsbendes. Het enige diploma dat ze kunnen voorleggen, is een rijkgevuld strafregister (een palmares van geweld, diefstal, slagen en verwondingen, smaad, vandalisme en gewapende weerspannigheid). Ze behoren tot gesloten cultureel-religieuze gemeenschappen die lak hebben aan integratie en daar ook niet toe zijn aangespoord. In hun lakse opvoeding stonden spijbelen en rondhangen op pleintjes en in parken centraal. Ze zijn uitgegroeid tot nietsnutten die de Belgische samenleving waar ze inherent toe behoren, uitspuwen. Ze verachten elke vorm van gezag en lokken bewust vechtpartijen uit. Daartegen is gespierd politieoptreden noodzakelijk. In plaats van dat te steunen, stelt het kaliber politici dat louter eigenbelang nastreeft, de politie systematisch in een kwaad daglicht. Arrestaties van het geboefte halen niets uit. Justitie vermaant, toont begrip en zalft, meer niet. ‘Politieagenten hebben het gevoel dat justitie met hen lacht. Nog voor de administratie rond is, lopen die jongeren alweer op straat rond. De bestraffing moet veel strenger’ (Mattias De Backer, criminoloog KU Leuven, in De Standaard van 11/08/2020). ‘Als jongeren een machteloze overheid zien, geldt voor hen de wet van de sterkste’ (Brusselse jeugdrechter Jean Limpens in De Standaard van 12/08/2020).

Het geteisem slaat de coronamaatregelen in de wind, wat in Antwerpen tot drastische maatregelen zoals een avondklok heeft geleid (inmiddels opgeheven omwille van de hittegolf). Het maakt het leven zuur van gezinnen, ook uit de eigen gemeenschappen, die van een rustig dagje aan zee willen genieten en hun kinderen laten spelen in een veilige omgeving. Een welgekomen verademing na maanden in kleine appartementen te zijn opgesloten door de lockdown. Ook daar kunnen de jonge heethoofden geen respect voor opbrengen. De getroffen Vlaamse kustgemeenten als Oostende, Blankenberge, Knokke-Heist en De Panne (alle vier met treinstations) hebben schoon genoeg van het janhagel dat in bende per extratrein of per auto de sfeer komt verpesten door doelbewust uit te dagen en meestal dronken en gedrogeerd herrie te veroorzaken. De burgemeesters beperken of weren de toegang tot hun stad voor dagjestoeristen, waarvan de facto net als met de avondklok en de ontrading van bezoek aan Antwerpen, onschuldige, oppassende burgers het echte slachtoffer zijn (zowat het merendeel van de bevolking).

De coronamaatregelen van een nalatige en improviserende overheid hebben de horeca, samen met de cultuurscène en de evenementensector midscheeps geraakt. Stilaan trekken ze zich daar de haren uit het hoofd. Pompen of verzuipen. Het is onverantwoord hoe met die beroepen, veelal ondernemingen en zelfstandigen, wordt omgesprongen. Ze stappen gedwongen mee in de processie van Echternach van de diverse overheden die grillig nu eens de virologen volgen, dan weer niet (experts moeten hun plaats kennen, dixit Mega Maggie), dan weer wel, want daar is de volgende corona-opstoot. Onzekerheid troef, voortbestaan een groot vraagteken. Lamentabel. Volgens de Belgian Event Federation zagen sinds het begin van de lockdown een kleine 3.000 bedrijven in de evenementenwereld hun inkomsten met 90% (!) dalen. Door de coronacrisis zijn de jobs van tienduizenden mensen in gevaar. Ook de theaters en de cultuurhuizen zieltogen, wat een enorme cultuurverarming dreigt te veroorzaken voor de samenleving. Bij een verstrenging van de coronamaatregelen door respectloos of baldadig gedrag van jongeren betalen zij nu eenmaal het gelag samen met de horeca en de kleinhandel. Ook daarom is krachtdadig weerwerk geboden.

De politievakbond binnen het VSOA (Vrij Syndicaat voor het Openbaar Ambt) heeft op 09/08/2020 nogmaals zijn frustratie geuit over de gang van zaken. Het klinkt stilaan als een wanhoopskreet. De vakbond roept de preformateurs Bart De Wever en Paul Magnette op om in het regeerakkoord nultolerantie voor geweld tegen politie en hulpverleners op te nemen. Tegelijk dienen ook stappen gezet om via de strafwetgeving de gewelddaden van het schorremorrie uit de probleemwijken van bepaalde steden, daadwerkelijk te bestraffen (snelrecht, effectieve opsluiting of bootcamp, boetes tot 4.000 euro zoals in Nederland). Wait and see. Het zou al een behoorlijke prestatie zijn mocht Vrouwe Justitia van haar kant consequent haar rol vervullen, wat vandaag niet het geval is. Uit recente gegevens blijkt dat het parket een derde van de processen-verbaal voor geweld tegen politie gewoon seponeert en dat maar de helft effectief tot vervolging leidt. Demotiverend. In Brussel staan de leveranciers van excuses voor geweldpleging altijd klaar. De politievakbond en de kustburgemeesters vragen niet meer of niet minder dan het probleem eindelijk te benoemen. Zet die oogkleppen af!

De VRT is als dappere nieuwszender alvast niet bereid daarbij te helpen. Onze openbare omroep meet zich graag een poortwachtersfunctie aan in de verstrekking van informatie, maar gedraagt zich in de praktijk als de buitenwipper van een overjaarse discotheek. Al wat niet politiek correct is, komt niet aan bod in de duiding. Het geweld in Blankenberge omschrijft de VRT-reporter aanvankelijk als relletjes veroorzaakt door Brusselse jongeren die zich geprovoceerd voelden door het personeel van strandbars dat hen vroeg hun loeiharde muziek stiller te zetten en een consumptie te nemen, wat ze weigerden. Ook de zee was hen vijandig gezind want de opkomende vloed verplichtte hen plaats te ruimen op het strand. Weg met die racistische getijden! Ze zijn een uiting van de wit zand-suprematie. De VRT-reporter ziet door haar roze bril verzachtende omstandigheden voor het wangedrag: groepsdruk, alcoholgebruik en de krappe plek, waardoor de jongeren ‘door het lint zijn gegaan’. De lieve doetjes waren even de pedalen kwijt. Een zoveelste oefening in eufemistische nonsens. Maar opgelet als een politiecommissaris zegt dat in treinstations de controle gebeurt op basis van ‘profiel’. Loert daar ‘ethnic profiling’ om de hoek, dient Unia ingeschakeld? Pech, de politieman in kwestie bedoelde enkel dat de controles zich richten op grote groepen (meer dan tien personen), ongeacht afkomst of huidskleur. Geen discriminatieschandaal in de maak. Dju toch!

Minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem heeft in de bevoegde Kamercommissie laten weten (11/08/2020) voorstander te zijn van een verbod voor relschoppers om naar de kustgemeenten te gaan. ‘Een plaatsverbod voor de hele kustlijn, bijvoorbeeld. En indien nodig ook voor recreatieterreinen op het hele Belgische grondgebied. Dat dient gerechtelijk of administratief opgelegd, naar analogie met de bepalingen van de  voetbalwet’ (noot: stadionverbod voor hooligans). Relschoppers die gekend zijn voor strafbare feiten zouden volgens De Crem bovendien meldingsplicht moeten krijgen, zodat ze zich op bepaalde dagen op het politiekantoor in hun eigen woonplaats moeten aanmelden of op hun thuisadres gecontroleerd worden. Eindelijk gezond verstand bij een bewindvoerder. Jammer genoeg is dit initiatief wettelijk niet te realiseren voor het einde van de zomer. Mosterd na de maaltijd dus. Hopelijk maakt het voornemen dan deel uit van het regeerakkoord en verdwijnt het niet in de vergeetput zodra de vakantie voorbij is. Ook drugsdealers moeten dan terug aan het werk en hebben minder tijd voor amok. Bovendien zullen de weldenkende media niet nalaten maatregelen die een specifieke groep jongeren viseren, in een kwaad daglicht te stellen. Discriminatie! Stigmatiseren, polariseren! Het risico bestaat dat politici over dit onderwerp pirouettes blijven draaien. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Het sluimerend of bij extreemrechts uitgesproken racisme heeft door de opstootjes aan de kust en in de recreatiedomeinen weer nieuwe impulsen gekregen. Beschamend.

Uitvoerende besturen (federaal, regionaal, provinciaal, lokaal) hebben uitgebreide bevoegdheden om de openbare orde te handhaven, waaronder vanzelfsprekend de bescherming van de volksgezondheid. Niettemin zetten de coronamaatregelen onze democratische rechten en vrijheden voortdurend onder druk. Denk maar aan de inperking van onze bewegingsvrijheid en onze sociale contacten, de aantasting van het recht op vrij ondernemerschap (bv. in de horeca) en van het recht op cultuurbeleving. Evenredigheid en gelijkheid raken zoek in generieke verordeningen die iedereen zonder onderscheid raken. Disproportioneel voor de brave burger die zich wel correct gedraagt (de meeste dagjestoeristen zijn geen ordeverstoorders). Gemakkelijk voor de overheden en de ordehandhavers om controletaken uit te voeren. ‘One size fits all’ is onrechtvaardig en vergroot de spanningen in de samenleving. Collectieve sancties horen niet thuis in een billijke sociale orde, maar eerder in een totalitair systeem. Het gaat niet op ons te laten gijzelen door een kleine minderheid van onruststokers en vechtersbazen. Een gerichte aanpak vergt evenwel moed en volharding, eigenschappen die in de politiek tot de zeldzame aardmetalen behoren.

Goed beleid is transparant, onderbouwd, overlegd, uitvoerbaar en coherent. Quod non in het huidige malgoverno. Fijnmazige oplossingen vergen meer inspanning, maar zijn te verkiezen boven de botte bijl. Ondertussen moeten welmenende gezinnen met kinderen urenlang in hun auto aanschuiven onder een loden zon om hun vakantiebestemming te bereiken. Terwijl de NMBS zonder schroom en controle treinen met groepjes jongeren naar de kust vervoert. In de stations daar is het voor de politie dan dweilen met de kraan open. Uiteindelijk heeft de NMBS aanvaard het treinaanbod in te perken vanaf 15/08/2020. Niets te vroeg. Sommige oplossingen zijn nochtans eenvoudig en gemakkelijk in te voeren. Zo blijkt dat als bezoekers van recreatiedomeinen zich vooraf online dienen te registreren met hun identiteitskaart en een toegangsprijs te betalen, dat voldoende is om de rabauwen weg te houden. Proportioneel en efficiënt (zie bv. het Sport Vlaanderendomein van Hofstade).

Het parket te Brugge (gelukkig niet Brussel) vervolgt actueel vier relschoppers die de politie heeft kunnen oppakken of identificeren. Ze worden verdacht van gewapende weerspannigheid en slagen met werkonbekwaamheid tot gevolg, zowel aan politie als aan strandredders. Hun curriculum staat in hun strafregister. De meeste andere daders blijven waarschijnlijk ongemoeid en zullen geen straf krijgen. In hun stadsbende (in Brussel zijn er een zo’n twintigtal actief, sommige leden zijn amper 12) kunnen ze snoeven over hun heroïsche prestatie. Beginnende bendeleden kunnen zich immers op die manier bewijzen. Operatie geslaagd. Het is eens wat anders dan pendelaars in metrostations jennen en afdreigen, gsm’s stelen of cannabis verkopen. Verandering van spijs doet eten. Vanwaar komt de aantrekkingskracht van jeugdbendes? ‘Er worden veel verhalen verteld over die bendes en jongeren beelden zich daar een bepaalde ervaring bij in. Die ervaring is vaak veel intenser en spannender dan hun dagdagelijkse leven. Bendeleden zijn op zoek naar een ander soort emotionele ervaring dan hun werkelijkheid hen kan bieden’ (Elke Van Hellemont, KU Leuven Instituut voor Criminologie en docent University of Kent, Canterbury, op Radio 1 - 05/08/2020).

Ach, de hele kwestie is finaal niet meer dan een fait-divers zoals de voormalige Brusselse satrapen Freddy Thielemans en Philippe Moureaux (beiden PS) in 2010 stelden toen een juwelier en politieagenten op klaarlichte dag in Anderlecht werden beschoten met kalasjnikovs. Een van de daders was Ibrahim El Bakraoui, die zich als zelfmoordterrorist op 22 maart 2016 opblies op de luchthaven van Zaventem. Zijn broer Khalid deed hetzelfde in het metrostation van Maalbeek. Het summum van hun criminele curriculum, in hun jeugd opgestart met geweld, afpersing, diefstal en drugs dealen. Dat klinkt vertrouwd.

 

Marc Peeters, 12 augustus 2020.