Over het vuur oppoken en rondvliegende gensters

20 oktober 2021     door Marc Peeters

Bartje moet hangen in al zijn gedaanten

Bart De Pauw, de olijke grapjas die buiten de zone kleurde, ons als schalkse ruiter op het verkeerde been zette, de eenzame man van Melle, op de rand van een zenuwinzinking, de mediageile, egoïstische schlemiel uit het Geslacht De Pauw, de opgefokte VJ Tony van vrije tv-zender Willy's en Marjetten, de biker boy met Vespa, de bedenker van het kijkcijferkanon De Mol (samen met Woestijnvis-buddies Tom Lenaerts, Michiel Devlieger en Michel Vanhove) en Quiz Me Quick (met Jonas Geirnaert), de scenarist van Loft (de succesvolste Belgische bioscoopfilm ooit), de quizmaster van Twee tot de zesde macht, de televisiemaker par excellence, de creatieve duizendpoot, heeft in al zijn flirterige onstuimigheid niet gezien dat hij met vrouwen (actrices en medewerksters) de grenzen van het fatsoen overschreed, waardoor de eeuwige speelvogel in het oog van een tweederangs #MeToo-storm is terechtgekomen. Als gevierde, gezaghebbende figuur, een coryfee in het medialandschap, zag hij de mokerslag niet aankomen. De klap was keihard en genadeloos. De beul van dienst was voormalig VRT-hoofdkaas Paul Lembrechts, die rood aangelopen in primetime de staartveren van De Pauw uittrok, hem als schermgezicht verbande en de dertigjarige samenwerking met zijn productiehuis Koeken Troef! opschortte (dat laatste al op 07/11/2017). Door vetzak Bartje aan te pakken kon dikdoener Paultje de VRT profileren als een moreel superieur, vrouwvriendelijk instituut. Hosanna!

Het revanchistisch feminisme à la flamande zocht al even naar aansluiting bij de mediagenieke Amerikaanse #MeToo-beweging.

Het revanchistisch feminisme à la flamande zocht al even naar aansluiting bij de mediagenieke Amerikaanse #MeToo-beweging. Het vond in onbesuisde Bart de gedroomde schietschijf om zich op de kaart te zetten met een Vlaamse versie van de verachtelijke Amerikaanse filmbons Harvey Weinstein. Internationaal gelauwerd theatermaker, choreograaf en beeldend kunstenaar Jan Fabre zou nadien van hetzelfde laken een pak krijgen met beschuldigingen van seksuele intimidatie en machtsmisbruik. High profile figuren van dat kaliber zijn ideaal om zich te verzekeren van de broodnodige media-aandacht en publieke verontwaardiging. Roekeloze Bart was zonder omkijken al een paar bruggen te ver gegaan toen de harpijen (personificatie van stormwinden) hun klauwen in hem zetten. Wie zijn die aanminnige wezens?

  • Hilde Van Mieghem, activistische actrice, auteur en regisseur, die in het Canvas-praatprogramma ‘Alleen Elvis blijft bestaan’ met sardonische grijns, maar zonder hem te noemen, De Pauw de bel aanbond (14/10/2017), in 1999 was ze slachtoffer van verkrachting in hotel-restaurant La Bonne Etape in Zuid-Frankrijk door sterrenkok Jany Gleize, die daar ook voor veroordeeld is, maar zijn onschuld staande heeft gehouden en na twee jaar gevangenis zijn restaurant (Relais et Châteaux, Michelinster) opnieuw is gaan leiden.
  • Christine Mussche, vennoot bij Van Steenbrugge Advocaten in Gent, goed geïntroduceerd bij de VRT, die op Canvas (10/11/2017) van Terzake-anker Kathleen Cools de kans kreeg om in het dossier-De Pauw potentiële cliënten aan te spreken. Met succes herhaald op 12/11/2021 in het Journaal op Eén. Mr. Mussche is opgetreden als strafpleiter tegen de Kerk in zaken van kindermisbruik (Operatie Kelk), tegen uroloog Bo Coolsaet en tegen topmagistraat Johan Sabbe (Oost-Vlaamse procureur des Konings), ze vertegenwoordigt ook twaalf danseressen van dansgezelschap Troubleyn in de zaak tegen Jan Fabre.
  • Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen (IGVM), professor seksueel strafrecht KU Leuven. Ze is activistisch tussengekomen en heeft zich vrij snel opgeworpen als woordvoerster van de dames die zich tegen tomeloze Bart burgerlijke partij hebben gesteld. Ze heeft er bovendien voor gezorgd dat het IGVM de honoraria van Mr. Mussche betaalt. Het IGVM is een federale overheidsinstelling, gefinancierd door de immer gewillige Belgische belastingbetaler. Bart De Pauw en zijn eega Ines De Vos dienen de honoraria van hun advocaten zelf te betalen. Gelukkig voor hen gaat het om gerenommeerde strafpleiters als John Maes en Michaël Verhaeghe.
  • Helen Perquy, filmproducente die op 19/12/2008 samen met Bart De Pauw het productiehuis Koeken Troef! had opgericht, maar op 29/11/2012 met slaande deuren had verlaten na een hoogoplopend financieel geschil. Een vechtscheiding. Toen Paul Lembrechts VRT-ayatollah was, fungeerde Perquy op consultancybasis als zijn expert internationale coproducties. Tussen 2010 en 2016 werkte ze regelmatig samen met Hilde Van Mieghem.
  • Diane Waumans, VRT-manager beroepsethiek en integriteit.
  • Tilly Saeys, VRT-preventieadviseur psychosociale aspecten.

 

 

In de mainstreammedia geven vooral journalistes Eline Bergmans (De Morgen) en Valerie Droeven (De Standaard) hen een forum. Zij organiseerden met verve de trial by media, waardoor De Pauw al zonder vorm van proces aan de schandpaal werd genageld en figuurlijk gevierendeeld. Zijn televisiecarrière als schermgezicht, acteur en presentator, is voorbij. From hero to zero. Van man van het jaar en bekwaamste tv-figuur (Humo’s Pop Poll 2018) naar lul van de eeuw. Dat is het narratief, waarin impulsieve Bart met het doel walging te creëren, wordt weggezet als een psychopathische narcist of seriestalker. 

VRT-scherprechter Paul Lembrechts omschrijft op 10/11/2017 in De ochtend op Radio 1 de getuigenissen van grensoverschrijdend gedrag tegen Bart De Pauw als ’een patroon van amoureuze avances die onschuldig starten, maar escaleren en overgaan in een vorm van stalking.’ Het gaat om ‘honderden expliciete en pornografische berichten’. Daarmee bevestigde hij wat hij eerder tegen infame Bart en diens vrouw Ines had gezegd, waardoor De Pauw op 09/11/2017 met een eigen videoboodschap voor de vlucht vooruit had gekozen eerder dan zich slaafs te laten kisten. Furieuze Van Mieghem deed er nog een flinke schep bovenop door aan VRT NWS te verklaren dat de vrouwen die vrijpostige Bart zou belaagd hebben, ‘bang zijn en het liefst van al willen onderduiken’. Het scheelde niet veel of hitsige Bart promoveerde van stalker naar serieverkrachter, een angstwekkend monster waarvoor vrouwen hun huis barricaderen. Maar wie zijn die angsthazen ook alweer? De actrices Maaike Cafmeyer (Het Geslacht De Pauw, haar grote doorbraak), Liesa Naert (Willy’s en Marjetten), Ella-June Henrard (It’s Showtime) en Lize Feryn (nooit met De Pauw samengewerkt), plus journaliste Cathérine Ongenae, Koeken Troef! medewerksters Dymphne Poppe en Ellen Lloyd c.q. stagiaires Jenka Van de Voorde en Helena De Craemer.

Maaike Cafmeyer en Liesa Naert hadden volgens hartstochtelijke Bart met hem in zijn rol van would-be Don Juan of Casanova een amoureuze, seksuele relatie, kortstondig en vol onvervulde beloften. Is hier rancune in het spel? ‘Heaven has no rage, like love to hatred turned, nor hell a fury, like a woman scorned’ (William Congreve ‘The Mourning Bride’). De koppels Bart De Pauw-Ines De Vos en Maaike Cafmeyer-Frans Grapperhaus gedroegen zich jarenlang als goede vrienden, ruim na de vermoedelijke feiten (2004) waarover Maaike zich vandaag beklaagt. Bart voelt dat laatste aan als een mes in de rug. Beweren dat de relaties louter opgedrongen eenrichtingsverkeer waren, is toch wel erg kort door de bocht, maar bevestigt het weinig flatterende beeld dat de dames willoze, gemanipuleerde slachtoffers waren, quod non. Zo hadden ze geile Bart als zender van de talloze onoorbare berichten op hun mobieltje kunnen blokkeren, technisch een fluitje van een cent. Ongetwijfeld speelde destijds ook de aantrekkingskracht van de bekendheid en macht van De Pauw, toen een goudhaantje in de mediawereld. Vleierij doet grenzen vervagen. Wat is geoorloofd als springplank in een carrière? Voortschrijdend inzicht heeft nieuwe verhoudingen tot stand gebracht, maar ook hineininterpretieren, waarbij een bedoeling zo wordt uitgelegd dat daarin het bewijs wordt gevonden voor een vooropgezette mening, die zich pas jaren later manifesteert.

 

 

Volgens zijn advocaten John Maes en Michaël Verhaeghe is er sprake van coaching van de negen burgerlijke partijen door hun raadsvrouwen Christine Mussche en An-Sofie Raes. Dat heeft geleid tot ‘collaborative storytelling’ waarbij de aantijgingen van de vermeende slachtoffers op elkaar zijn afgestemd om een sterk verhaal op te bouwen en zoveel mogelijk impact te hebben. Het wordt dan moeilijker feiten en fictie te onderscheiden. Door met elkaar te overleggen hebben de dames hiaten in hun geheugen ingevuld met wederzijdse, niet-eigen herinneringen. Daardoor verdwijnt de zin voor context en nuance. De handelwijze van getormenteerde Bart wordt dan een stramien waarin jonge vrouwen inwisselbaar zijn en hun benadering verloopt volgens een vast scenario. Waar dat vóór het proces niet echt een issue was, stelt Christine Mussche nu (14/10/2021) dat ze helemaal niets gehoord heeft over de machtsverhouding tussen De Pauw en de betrokken vrouwen. ‘Die is zo bepalend in deze hele zaak.’ De bedoeling is natuurlijk de kwestieuze feiten zwaarwichtiger te maken.

De zaak-De Pauw  is een schoolvoorbeeld van uit de hand gelopen onbezonnen gedrag en dito reacties, waarop derden met een eigen agenda hebben ingespeeld en waardoor in plaats van een constructieve dialoog een oncontroleerbare hetze is ontstaan. Gezien de toenmalige VRT-paus de kwalificatie ‘stalking’ had gebruikt, startte het parket van Antwerpen, afdeling Mechelen op eigen initiatief een strafonderzoek (11/11/2017), dat uiteindelijk leidde tot de dagvaarding van Bart De Pauw voor de correctionele rechtbank op beschuldiging van belaging (art. 442bis van het Strafwetboek) en elektronische overlast (art. 145 §3bis van de wet van 13/06/2005 betreffende de elektronische communicatie). Volgens art. 442bis SW bestaat het misdrijf belaging of stalking uit het ernstig verstoren van de rust van een persoon, terwijl men wist of had moeten weten dat zijn of haar gedrag dit effect had kunnen veroorzaken. De belager of stalker kan veroordeeld worden tot een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar en met een geldboete van vijftig euro tot driehonderd euro of met een van die straffen alleen. Dat is wat nu voorligt bij de correctionele rechtbank in Mechelen, de zaak is gepleit op 13 en 14/10/2021, het vonnis wordt verwacht op 25/11/2021. Het openbaar ministerie heeft een jaar gevangenisstraf met probatie-uitstel gevorderd. Volgens de procureur is het beeld van Bart De Pauw dat van een ‘eerder zielige man die hunkert naar de aandacht van jonge vrouwen’. Dus toch de man van Melle.

Eigenlijk dient de rechtbank met normen en wetten van vandaag gedrag te beoordelen (flirten, schuine opmerkingen, dubbelzinnigheden, opdringerigheid à la James Bond) waar twintig en zelfs vijftien jaar geleden geen haan naar kraaide. De mores zijn intussen naar een meer geciviliseerd niveau geëvolueerd met respect voor gendergevoeligheid en -gelijkwaardigheid.

Eigenlijk dient de rechtbank met normen en wetten van vandaag gedrag te beoordelen (flirten, schuine opmerkingen, dubbelzinnigheden, opdringerigheid à la James Bond) waar twintig en zelfs vijftien jaar geleden geen haan naar kraaide. De mores zijn intussen naar een meer geciviliseerd niveau geëvolueerd met respect voor gendergevoeligheid en -gelijkwaardigheid. Op de tweede procesdag heeft een berouwvolle Bart zich uitvoerig geëxcuseerd voor zijn ongepaste gedragingen, zonder schuld te bekennen voor een misdrijf of kwaad opzet in strafrechtelijke zin. De burgerlijke partijen hebben die excuses afgewezen als ‘too little, too late’. De Pauw verwees ook naar een autismespectrumstoornis waardoor hij de reacties van andere mensen, in casu jonge vrouwen, onvoldoende weet in te schatten. ‘Ik heb jullie niet goed gelezen, ik heb het niet goed aangevoeld’, vertelde hij daarover in de rechtszaal tegen de aanwezige klaagsters. Het is onduidelijk of dat element geloofwaardig is. Bart lijkt eerder ten prooi gevallen aan hybris, de overmoed die de goden straffen met verblinding. La folie des grandeurs.

Heel deze onverkwikkelijke affaire toont aan dat incidenten die tot de privésfeer behoren van publieke figuren, door profileringsdrang en voortvarendheid een dimensie buiten proportie kunnen krijgen. Het gezin De Pauw-De Vos heeft via raadsman Stijn Verbist, docent overtuigingsleer en rechtsbescherming tegen de overheid UHasselt, de VRT en ex-ceo Paul Lembrechts in gebreke gesteld (09/10/2020) en gedagvaard voor de burgerlijke rechtbank met vordering tot betaling van 12 miljoen euro als vergoeding voor de geleden morele, commerciële en financiële schade. Bart De Pauw claimt dat de openbare omroep zijn reputatie heeft vernietigd, kortom een karaktermoord heeft gepleegd, met broodroof tot gevolg voor hem en zijn bedrijven. Het spreekt voor zich dat de uitspraak in het strafproces in de burgerlijke vordering een belangrijke, hoewel niet de enige factor zal zijn.

Met verkrachting of aanranding heeft de zaak-De Pauw niets te maken. Als vergelijking, uit het ‘Dossier seksueel geweld in België 2020’ van Amnesty International blijkt dat de officiële cijfers (criminaliteitsstatistieken) voor seksueel geweld in ons land hallucinant hoog zijn: het afgelopen decennium zijn er elk jaar meer dan 3.000 verkrachtingen aangegeven, dat is een gemiddelde van meer dan 8 per dag. Het aantal aangiftes van aanrandingen komt over dezelfde periode neer op 10 per dag. Volgens Amnesty International gaat het hier enkel om het topje van de ijsberg en zit daaronder een omvangrijk ‘dark number’. Dit ondergeschoven seksueel geweld verdient heel wat meer aandacht bij politie en justitie dan het proces-De Pauw waarin langer is gepleit dan bij veel moord- of verkrachtingsdossiers. In België is volgens de officiële statistieken 53% van de verkrachtingszaken bij het parket tussen 2010 en 2017 geseponeerd. Met de loutere aantijgingen van sms-belaging in dit proces is dat evenwel niet gebeurd. Kwestie van prioriteiten zeker en mediabelangstelling. Terwijl de lastiggevallen dames de hele zaak oorspronkelijk discreet en binnenkamers bij de VRT wensten af te handelen. Het parket in Mechelen dacht daar na het optreden van Paul Lembrechts en Hilde Van Mieghem anders over. Wordt vervolgd.

 

 

Marc Peeters, 20 oktober 2021.