Over dansende derwisjen, konkelende clans en witte konijnen

03 oktober 2020     door Marc Peeters

‘Op zijn 44e beheerst Alexander De Croo de kunst om zich duidelijk uit te spreken zonder de ander te moeten schofferen. Terwijl Bart De Wever op zijn retour is, heeft Alexander De Croo nog nooit zo sterk gestaan als vandaag. Sinds de laatste verkiezingsnederlaag is De Wever steeds schriller en agressiever gaan klinken. De Croo heeft de kans, zo niet de opdracht, om het gezicht te zijn van een wissel naar een nieuwe politieke cultuur, van een andere omgang met de samenleving. Zijn aanstelling markeert nu al het einde van de N-VA als leidende politieke partij van het land’ (op hol geslagen Knack-redacteur Walter Pauli op 30/09/2020).

Nonkel Bert Bultinck, Knack-hoofdkaas en baas van café ‘La Pensée Unique’, triomfeert, samen met zijn acoliet, pater Walter Pauli. Ook hun spitsbroeders en -zusters in De Standaard, De Morgen, Humo en last but not least de VRT, juichen. De Vlaamse elfjespartijen collaboreren met de Franstalige chefs de cuisine om een paarsgroenoranje federale regering zonder Vlaamse meerderheid op de rails te zetten. De Vlaams-nationalisten zijn als oppositie in elkaars armen gedreven, maar staan in elk geval buiten spel. Voor de weldenkende wereldburgers is de Vlaamse identiteit sowieso een symbool van kneuterigheid. Klaroengeschal bij het politiek correcte journaille, inherent belgicistisch en promotor van Vlamingen als gewillig leibandvolkje. Net als kikkers in langzaam kokend water ondergaan ze lijdzaam de financiële transfers naar Wallobrux terwijl ze ploeteren om de welvaart van België via ondernemingszin en export op peil te houden. Inclusief innovatie, hoge werkzaamheidsgraad en dito motivatie van zowel bedrijven als werknemers. Door fantasierijke grendels en alarmbellen weegt een Vlaamse stem in de Belgische schijndemocratie minder zwaar door dan die uit de Franstalige minderheid. Bovendien verkleinen de verschrompelende traditionele partijen het politieke speelveld door een uiterst rechtse Vlaamse partij systematisch in een schutkring te houden alsof de kiezers ervan aan varkenspest lijden. De Vlaming, hij of zij ploegde gelaten voort, terwijl de vermogensbelasting in een roodgroen hoekje op de loer ligt. Vlaanderen mag betalen, maar niet bepalen.

‘He’s back, bitches’

Met een magistraal machiavellistisch maneuver heeft de Open VLD-clan De Croo rivaal Gwendolyn Rutten (uit de samenwerkende clans Verhofstadt-Dewael-De Gucht) vakkundig kaltgestellt (met de hulp van Lachebekje Egbert en Derwisj Quickie), zodat zelfverklaard feminist Alexander, zoon van Herman en Françoise (Desguin), de nieuwe premier kon worden. De ideale opstap naar een lucratieve internationale carrière net als liberaal voorganger Charles Michel, wiens MR-clan nu ook broer Mathieu als staatssecretaris lanceert (voor Digitale Agenda, waar hij niet bepaald veel kaas van heeft gegeten). Het nepotisme zit diep geworteld in de Belgische politiek. Wervelende derwisj Vincent Van Quickenborne (van VU&ID21 via Spirit naar Open VLD) heeft zich terug op het federale voorplan gewerkt, nu als minister van Justitie, belast met de Noordzee (stormen verzekerd). Waar in het vorige kibbelkabinet een chagrijnige Kris Peeters de permanente stoorzender was, wordt dat nu de pedante Frank Vandenbroucke, als minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid uit de mottenbollen gehaald in het kader van de sp.a- operatie ‘Vooruit met de geit’ van Hippe Connor. ‘He’s back, bitches’, alweer een gevleugelde uitspraak van spitsvondige King Connah, eentje voor de annalen. Qua bedilzucht zal meester Frank in het octopus-kernkabinet zijn evenknie vinden in Petra (ex-Peter) De Sutter, na de defenestratie van dat ander boegbeeld van groene nijd, Kristof Calvo. Uit het raam gegooid met het mes in de rug van bitchy brulkikker Meyrem Almaci herself. Minister Petra met de boeddha-glimlach heeft de boeiende bevoegdheid ‘Overheidsbedrijven en Ambtenarenzaken’ gekregen, als gynaecologe en vruchtbaarheidsexperte weet ze daar uiteraard weg mee. Laat duizend ambtenaren bloeien! Allemaal fraaie staaltjes van politiek gekonkel bij de start van de nieuwe Belgische regering die de belangen van zeven partijen moet dienen en de ego’s moet masseren van een junta van zeven partijvoorzitters, waaronder de Waalse kemphanen Magneto Paul (PS) en Loose Canon Georges-Louis (MR). Dat belooft. Het algemeen belang staat laatst in het rijtje van de ronkende ambities.

En dan zijn er nog de stilaan onvermijdelijke Playboy Bunnies (M/V/ LGBTQIAPK+). De witte konijnen. Nee, niet Professor Frank, diens vacht is grijs geworden door de zwarte rook van het geld verbranden tijdens de Agusta-Dassault smeergeldaffaire. Hij moet Mega Maggie uit onze herinnering wissen, wat niet al te moeilijk zal zijn. Nee, evenmin MR ex-première Sophie Wilmès, die haar uitgestreken charisma nu fluks kan aanwenden als minister van Buitenlandse Zaken, ook voor haar een wippende springplank naar een internationale carrière. ‘De virus’ verlaat onze ‘voordenscàt’, hoe jammer. Ook niet Meryame Kitir, de larmoyante sp.a-pasionaria van de gulle mijnwerkerspensioenen. Zij heeft als minister de bevoegdheid gekregen ‘Ontwikkelingssamenwerking, belast met grote steden’. Geen slecht idee, in bepaalde wijken van het Brussels Gewest, Antwerpen, Gent en Luik is nog heel wat ontwikkelingssamenwerking nodig. Ook niet Zakia Khattabi, gesjeesd als rechter bij het Grondwettelijk Hof, nu door de grote Ecolo-poort terug als minister van Milieu, Klimaat en Duurzame Ontwikkeling. De zoete wraak van ‘la baronne’. Evenmin criminologe Karine Lalieux, medestandster van voormalig Brussels PS-burgemeester Yvan Mayeur, die onderuitging door het Samusocial-schandaal, waarvan intussen niets meer is vernomen. Ook de nieuwbakken CD&V-minister van Financiën, doctor in de economie Vincent Van Peteghem, komt niet in aanmerking als huppelend konijntje. Hij is een stamboek-christendemocraat en voormalig woordvoerder van de ‘Twaalf Apostelen’, de analisten van de pijnlijke verkiezingsnederlaag in 2019. Jezus Christus heeft de enerzijds-anderzijds partij al lang verlaten, hier helpen geen mirakels meer. Tot zover de meest markante politieke konijnen uit het federale spectrum: kleurdwergen, eksterkonijnen, Belgische zilver-konijnen en Franse hangoren. Geen enkele Vlaamse reus wegens ongewenst in het knarsende Vivaldi-orkest. Volgens pater Pauli kan Alexander de Dirigent N-VA-voorzitter Bart De Wever aflossen als de belangrijkste politicus van Vlaanderen. Serieus? De Leliaard verslaat de Klauwaart? Dan maar terug Brugse Metten en een Guldensporenslag. Figuurlijk natuurlijk. En o ja, Alexandre le Bienheureux leidt de federale regering, het is een hopelijk wat assertievere Sterke Jan die de Vlaamse regering aanvoert als N-VA minister-president. Of is het unitaire, franskiljonse Belgique de Papa al opnieuw ingevoerd? Horresco referens!

De spanning stijgt. Wie zijn dan wel ‘the white rabbits’ in de regering van de halfbroer van prinses Delphine de Saxe-Cobourg? Annelies Verlinden, die verkast van zakenadvocate bij DLA Piper naar CD&V-minister van Binnenlandse Zaken, de plek waar Crembo als laatste de plak heeft gezwaaid. Mr. Annelies was een prominente speler in het Arco-proces, waar ze Arco verdedigde voor de Raad van State. Nuttig om het morrend volk (gedupeerde Arco-spaarders) zo nodig juridisch te counteren. Eva De Bleeker, master internationale politieke economie (University of Warwick) en tot voor kort actief bij diverse Directoraten-generaal van de Europese Commissie (Handel, Energie, Maritieme Aangelegenheden en Visserij) die nu als staatssecretaris voor Begroting de Open VLD-madammen Mega Maggie en Gwendolyn Goesting in Vlaams-Brabant moet doen vergeten. Ludivine Dedonder (nomen est omen), de bliksemse sportjournaliste die als PS-minister van Defensie de militairen in de ganzenpas moet doen lopen. Weg met dat buikje en geef acht! Tot slot zijn er de voskonijnen waarover we positieve verwachtingen koesteren. Met gemengde gevoelens, maar toch. Sammy Mahdi, master internationaal en Europees recht VUB, kersvers CD&V-staatssecretaris voor Asiel en Migratie, die zonder oeverloos twitteren het beleid van zijn voorganger Theo Francken en plaatsvervangster Maggie De Block wil voortzetten met vooral een doeltreffend terugkeerbeleid voor afgewezen asielzoekers. Daarvoor zal hij alvast het eindrapport van de commissie-Bossuyt raadplegen. Op hoop van zegen, eindelijk! Thomas Dermine, econoom en ex-McKinsey consultant, tot voor kort hoofd van het Institut Emile Vandervelde (de roemruchte PS-studiedienst) en nu benoemd tot staatssecretaris voor Relance en Strategische Investeringen, daarnaast ook belast met het Wetenschapsbeleid. The right man in the right place? Pierre-Yves Dermagne, jurist, PS-regionalist en republikein, opruimer van het Nethys-kankergezwel, die de bevoegdheden Economie en Werk zal combineren. Rechtlijnig in zijn politieke optreden tot nu toe.

Wegens onbedwingbaar doordrammen, bevoogden en vermanen zijn politici van Ecolo-Groen met argwaan te volgen (dat zelfvoldane opgeheven vingertje!). Dat geldt voor Tinne Van der Straeten, juriste gespecialiseerd in klimaat- en energierecht, voorstander van de uitstap uit koolstofarme kernenergie (50 à 65% van de Belgische productie van elektriciteit) tegen 2025 en de dure vervanging daarvan door gascentrales met 30 à 40 keer meer CO2-uitstoot. Logica, iemand? Is dat de fameuze EU ‘Green Deal’? Afwachten wat de frisgroene minister van Energie daarvan terechtbrengt. Dezelfde scepsis gaat op voor haar collega Georges Gilkinet, de nieuwe minister van Mobiliteit en van de geldverslindende NMBS, voormalig journalist en Ecolo-kabinettentijger. Tot slot, over MR-minister van Middenstand, Zelfstandigen en Landbouw, zakenman David Clarinval, en over Ecolo-staatssecretaris voor Gelijke Kansen, Gendergelijkheid en Diversiteit Sarah Schlitz, valt niet meer te vertellen dan dat ze het aantal excellenties op 20 brengt, met de bijbehorende omvangrijke, goed betaalde kabinetten gevuld met de sjerpa’s en experts die het regeerprogramma mee inhoud en vorm hebben gegeven. Veel is niet genoeg, maar voor wat, hoort wat. Het obees kernkabinet bestaat uit premier De Croo en maar liefst zeven vicepremiers: Dermagne, Wilmès, Gilkinet, Van Peteghem, Van Quickenborne, Vandenbroucke en De Sutter. Een nucleus met meltdowngevaar.

Het hele scenario roept herinneringen op aan de paarsgroene en paarse regeringen-Verhofstadt die ontaardden in een bont en blauwe orgie van verkwisting, lastenverlagingen en hogere uitgaven.

Aan blauw voluntarisme genre gesticulerende Guy of gevleugelde Gwendolyn geen gebrek. Het begrip ‘nieuwe politieke cultuur’ duikt terug op uit de troggen van de liberale diepzee, net zoals dat andere concept ‘le retour du coeur’ uit de rode oceanen oprijst. Daar zaten we nu echt op te wachten. De stichtende, bevlogen voornemens swingen de pan uit in de regeringsverklaring van premier De Croo (01/10/2020): ‘De federale regering stimuleert en bundelt alle positieve krachten in een sfeer van solidariteit en samenhorigheid. Met een aanpak die verenigt in plaats van verdeelt, verbindt in plaats van spanning en tweedracht zaait. ‘De wereld na corona’ mag niet gewoon een wereld zijn zonder het virus. Het moet een wereld zijn waarin iedereen haar of zijn leven in alle vrijheid vorm kan geven. Een dynamische en performante economie, een efficiënte en emanciperende sociale zekerheid en een innovatief en modern klimaatbeleid zijn de beste manieren om daartoe te komen. We engageren ons voor een heel andere politiek. Een constructieve politiek van vertrouwen en respect. Want afbreken is makkelijk. Het kost niet veel moeite, maar het brengt ons nergens. De voorbije jaren hebben we gezien hoe ruwheid en hardheid ook het politieke debat hebben overgenomen. Maar wat heeft het ons bijgebracht? Behalve meer tegenstellingen, meer polarisering en meer wederzijds onbegrip. Met ellenlange formaties tot gevolg.’ Verder: ‘De regering heeft de vaste wil om het begrotingstekort significant te verbeteren. Zowel de investeringen als de uitgaven en besparingen hangen af van hoe het herstel loopt. Aan alle Belgen, alle ondernemers en alle investeerders zeg ik klaar en duidelijk: deze regering zal alles doen wat nodig is om de crisis te overwinnen. Whatever it takes.’ Ondertussen rollen de facties en mandatarissen binnen de MR en Groen vechtend over de straat en is er al ruzie of het bij de verhoging van het minimumpensioen tot 1.500 euro per maand tegen 2024 (voor een loopbaan van 45 jaar) om een bruto dan wel om een netto bedrag gaat. Tijdens het investituurdebat schold moreel superieure Alexander De Croo N-VA-Kamerlid Theo Francken uit voor kleuter terwijl het nochtans zijn onzorgvuldige begrotingstabel was die aanleiding gaf tot een verkeerde interpretatie. Geen excuses van de liberale Grote Smurf. De nieuwe opendebatcultuur is gearriveerd. Applaus!

Het hele scenario roept herinneringen op aan de paarsgroene en paarse regeringen-Verhofstadt die ontaardden in een bont en blauwe orgie van verkwisting, lastenverlagingen en hogere uitgaven. Dat resulteerde in de verkoop van overheidsactiva (sale-and-lease-backoperaties), de confiscatie van pensioenfondsen van overheidsbedrijven en als misleidend toemaatje de oprichting van de lege doos ‘Zilverfonds’. De belastingbetaler als slachtoffer van beurzensnijders. Krijgen we meer van hetzelfde? De lusten voor vandaag en de lasten voor morgen? Het financiële plaatje blinkt uit in vaagheid terwijl het nochtans essentieel is. Hierbij een overzicht:

Het verschil tussen inkomsten en uitgaven bedraagt 813 miljoen euro. Daarmee wordt het bestaande begrotingstekort verkleind met 0,2% van het bbp. De minimale sanering beloopt evenwel 4 miljard euro tegen 2024. De uitgaven in de gezondheidszorg mogen jaarlijks met 2,5% boven op de inflatie stijgen. Dat is budgettair ingecalculeerd.

Volgens een berekening van Het Laatste Nieuws hebben de 20 federale regeringsleden samen 264.315 voorkeurstemmen behaald bij de verkiezingen van 26 mei 2019. Bart De Wever scoorde er op zijn eentje 242.386 en Theo Francken 122.738. Samen 365.124. Toch leggen de Lilliputters de Gullivers aan banden. Vele kleintjes maken één groot, maar op elkaar gaan klauteren, creëert een behoorlijk wankel evenwicht, ook voor volleerde circusartiesten. Het lijkt bovendien nog iets te vroeg om al de grafrede van Bart De Wever te schrijven. Uit een Sprint-peiling op 1 oktober uitgevoerd door Ipsos in opdracht van Het Laatste Nieuws, VTM Nieuws, Le Soir en RTL blijkt dat slechts 38% van de ondervraagden vertrouwen heeft in deze regering, 46% zegt geen vertrouwen te hebben en 16% dat het hen geen moer kan schelen. De fiducie in de eerste minister, de perfecte epigoon van het Belgische establishment,  is iets groter. 48% van de ondervraagden zegt vertrouwen te hebben in Alexander De Croo om deze federale regering te leiden. 35% zegt geen vertrouwen te hebben en 17% betoont geen enkele interesse in wie de kakofonie dirigeert. De Vivaldi-partituur zonder valse noten spelen, wordt een hele uitdaging. De Vlaams-nationale leeuwen zitten in de oppositiekooi, de ene aan de ketting van Vlaamse beleidspartij, de andere in een ‘cordon sanitaire’. Als de regering van Alexander de Kleine geen gordiaanse knopen kan doorhakken waar de modale Belgen beter van worden, de Vlamingen niet uitgezonderd, breken ze in 2024 los en verslinden de Vlaamse elfjespartijen met huid en haar. Dan stort ook het vermolmde bouwwerk van de Belgische federale staat met veel gedruis in elkaar en kan Vlaanderen hopelijk uit het puin herrijzen als een moderne, efficiënte (deel)staat die voluit inzet op de welvaart en het welzijn van al haar burgers door een slagkrachtige economie en een gezonde financiële huishouding, zonder ongefundeerde transfers naar andere (deel)staten die daarover geen sluitende verantwoording wensen af te leggen, onder het mom van ‘la solidarité’. De werkzaamheidsgraad in de drie gewesten spreekt nog steeds boekdelen (cijfers UGent gepubliceerd in De Tijd van 03/10/2020):

Activiteit- of inactiviteitsgraad bij 25- tot 64-jarigen in 2019:

  • Werkzaamheidsgraad Vlaanderen 78%; Wallonië 68,4%; Brussel 65,8%; België 73,6%; EU-28 75,8%.
  • Werkloosheidsgraad (werkzoekenden) Vlaanderen 2,1%; Wallonië 4,4%; Brussel 8,8%, België 3,6%; EU-28 4,5%.
  • Inactiviteitsgraad (ziekte, vervroegd pensioen, ‘ontmoediging’) Vlaanderen 19,9%; Wallonië 27,1%; Brussel 25,5%; België 22,8%; EU-28 19,7%.

De regering-De Croo wil tegen 2030 (alsof er geen verkiezingen zijn in 2024) de tewerkstellingsgraad van dierbaar België optrekken tot 80%, jawel. Voor Vlaanderen kan dat niet echt een probleem zijn, voor de andere regio’s is het een enorme uitdaging. ‘Luister naar mijn woorden, kijk niet naar mijn daden?’ De realiteitscheck belooft tamelijk ontnuchterend te worden, maar ach dat is een zaak voor de volgende regering. Wie dan leeft, dan zorgt. Sluimerend ‘detail’ op de achtergrond, in 1950 was er 1 gepensioneerde op 10 werkenden, vandaag zijn er dat 4,6 op 10. De kosten van de vergrijzing hollen voort, gedreven door de stijgende levensverwachting (actueel 84 jaar voor vrouwen en 79,6 jaar voor mannen - cijfers Statbel 2019). Misschien covid-19 wat meer laten woeden in de woon-zorgcentra zoals in maart-april van dit jaar? Te cynisch? De aanpak van de overheid en de geriaters nodigt daartoe uit.

In de marge van dit alles sluimert de vraag of we Bart De Wever als strateeg doorgronden. Wilde hij de N-VA wel in een nieuwe federale regering loodsen? Of wacht hij na zijn intense gesprekken met Vlaams Belang en de PS liever in de oppositie zijn momentum af in 2024? Niemand kan in zijn hoofd kijken. Het zou wel verklaren waarom hij de MR en Open VLD frontaal, zelfs vulgair heeft aangevallen en hun voorzitters publiekelijk geschoffeerd. Daar staat tegenover dat het vertrek op 08/12/2018 van de N-VA uit de eerste regering-Michel een strategische blunder was, die bij de verkiezingen van 26/05/2019 is afgestraft. Het late verzet van de partij tegen het VN-Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration was terecht, maar ging voorbij aan het feit dat het naar internationaal recht niet bindend is en in essentie vooral een dubieuze intentieverklaring omvat (het woord ‘pact’ is misleidend). De reactie van de N-VA was dan ook buiten proportie en vloeide voort uit electorale overwegingen, meer specifiek de overwinning van het Vlaams Belang bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14/10/2018. Met één klap katapulteerde de N-VA zich uit de federale commandotoren, wat zich tijdens de opkomst van de coronacrisis en de bestrijding ervan heeft gewroken. Van de driver’s seat verzeilde ze plotseling in de rear seat. Je laat nooit een regering in de steek op het thema van een andere partij, in casu Vlaams Belang dat de migratieproblematiek al jaren claimt. Vandaag zit de N-VA in het defensief.

Het voordeel van de twijfel voor deze regering?

Het voordeel van de twijfel voor deze regering? Waarom niet? Een daad van naastenliefde waaraan ook de politiek rijk is, nietwaar? Als premier is de ‘bon chic, bon genre’-marketeer (gladde jongen) Alexander De Croo hoe dan ook een verademing tegenover de houterige Sophie Wilmès. Als minister van Volksgezondheid kan Prof. Frank Vandenbroucke het moeilijk slechter doen dan Dr. Maggie De Block. De professionele background en competentie van de nieuwe excellenties ligt hoog, een schril contrast met het MR-zootje uit de vorige regering. Een aantal oude krokodillen heeft eindelijk plaats geruimd voor jongere exemplaren. Dat zijn alvast pluspunten, waarbij heldere communicatie een prioriteit is. De staat van genade zal wel niet lang duren. Zoetgevooisde window dressing (perceptie, imago en slogans) alleen zullen niet volstaan. Hel en verdoemenis in 2024? Een cliffhanger.

Als slotakkoord, nog even verwijzen naar het beheer van de coronacrisis door diverse Europese landen en de relatie met goed bestuur of ‘good governance’, dat zich vertaalt in een superieure score op een hele reeks vlakken: gezondheidszorg, energie, milieu, sociale cohesie, concurrentiekracht en welzijn van de bevolking. Geert Noels, econoom en stichter van Econopolis, heeft daarover onderstaande grafiek en commentaar gepubliceerd in De Tijd van 03/10/2020.

‘De ‘best in class’-landen hebben gemeenschappelijke kenmerken: vertrouwen in de overheid, een goede decentralisatie van beleid en uitvoering daarvan in combinatie met een efficiënt centraal gezag en een cultuur van vooruitzien. In België hebben lobby’s te veel macht, houden sociale partners innovatie en verandering tegen, leren we niet van de ‘best in class’, anticiperen we niet, maar lopen we achter de feiten aan.’ Hear, hear! Second that motion. Uw knorrige kronkelaar hamert al maandenlang op dezelfde knoestige spijker. Overigens telt België nu (03/10/2020) 10.037 overlijdens door covid-19 of 865 per miljoen inwoners, het hoogste aantal wereldwijd na Peru met 986. De Amerikaanse staten New Jersey (1.830), New York (1.711), Massachusetts (1.377), Connecticut (1.266), Louisiana (1.193), Rhode Island (1.055) en Mississippi (1.008) zijn nog zwaarder getroffen (Coronavirus Worldometer).

Waar staat België in de ‘Lijst van Lijsten 2020’, de mondiale rangschikking naar concurrentievermogen, productiviteit, innovatie, ontwikkeling en geluk? De onderstaande ranglijsten bekijken elk op een eigen manier welke landen het best in staat zijn om economische groei, welvaart en welzijn te produceren. De dwarsdoorsnede leidt tot de finale score.

IMD = International Institute for Management Development - World Competitiveness Ranking.
WEF = World Economic Forum - Global Competitiveness Report.
GII = Global Innovation Index (Verenigde Naties - WIPO, Cornell University en INSEAD).
HDI = Human Development Index (Human Development Report Office - Verenigde Naties).
Happiness = The World Happiness Report (Sustainable Development Solutions Network).

Het is een stevige wake-upcall voor onze beleidsmakers op alle niveaus: federaal, regionaal, lokaal. Werk aan de winkel om meer ambitie te tonen en over afzienbare tijd minstens in de top-5 te geraken door een coherente langetermijnstrategie, een consequente opvolging en een consistente evaluatie van beleidsmaatregelen c.q. specifieke kritieke prestatie-indicatoren (KPI). Is de nieuwe regering daartoe in staat? ‘The answer, my friend, is blowin' in the wind’ (Bob Dylan).

 

Marc Peeters, 3 oktober 2020.