De beurzen.
Keep calm and carry on.
Februari 2022

16 februari 2022     door Marc Peeters

Even opfrissen. De beleggingsregels van beursgoeroe Warren Buffett.

Warren Buffett is zonder twijfel de grootste levende beurslegende ter wereld. Zijn bijnaam luidt ‘het orakel van Omaha’. Met een vermogen van bijna 80 miljard US dollar is hij een van de rijkste mensen wereldwijd. Zijn beleggingsfilosofieën en richtlijnen zijn ondanks zijn gezegende leeftijd en die van zijn rechterhand Charlie Munger, nog altijd van invloed op tal van beleggers. Dit zijn de vuistregels die hij hanteert en die in de huidige zenuwachtige marktomgeving nog altijd actueel zijn:

1. Verlies nooit geld

De eerste twee regels van Buffett behoren tot zijn beroemdste uitspraken: ‘Regel nummer 1 is ‘verlies nooit geld’, en regel nummer 2 luidt ‘vergeet nooit regel nummer 1’. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Buffett verloor persoonlijk ongeveer 23 miljard US dollar tijdens de financiële crisis van 2008 en zijn bedrijf, Berkshire Hathaway, raakte zijn AAA-rating kwijt. Ook de verkoop in mei 2020 van de luchtvaartmaatschappijen in portefeuille (participaties in Delta Air Lines, American Airlines, Southwest Airlines en United Airlines) leverde naar eigen zeggen 'een aanzienlijk verlies' op.

De gouden regel verwijst vooral naar de mindset van een verstandige belegger. Wees niet lichtzinnig. Gok niet. Investeer niet met een houding dat het niet erg is om te verliezen. Wees geïnformeerd. Beseffen wat je niet weet, is nuttiger dan kennis etaleren. ‘Risico ontstaat door niet te weten wat je doet.’ Doe je huiswerk. Luister naar argumenten waar je het niet mee eens bent, vooral als die je favoriete ideeën tegenspreken. Vermijd de ‘confirmation bias’, het negeren van meningen die ingaan tegen je eigen manier van denken.

Buffett investeert alleen in bedrijven die hij grondig onderzoekt en begrijpt, en waarvan hij zo goed als zeker weet dat hij er geen geld aan zal verliezen. Hij gelooft dat de belangrijkste eigenschap voor een belegger temperament is, niet intellect. Een succesvolle belegger houdt zich volgens hem niet bezig met de vraag of hij tegen de kudde ingaat of met de kudde meeloopt. Hij vertrouwt op zijn eigen koers. De aandelenmarkten zullen altijd schommelingen vertonen. Maar in goede en slechte tijden blijft Buffett gefocust op zijn doelen. Hij verandert zelden zijn lange termijn beleggingsstrategie, ongeacht wat de markt doet.

Geen enkele serieuze belegger verwacht natuurlijk vooraf dat zijn investering niet finaal in waarde toeneemt. De vuistregel van Buffett is dan ook meer bedoeld om beleggers discipline bij te brengen en ze aan te moedigen om op tijd hun verlies te nemen als duidelijk is dat er geen redden meer aan is. Een miskoop is altijd mogelijk, maar ‘cut your losses and move on’. Daarnaast is het natuurlijk net zo belangrijk om winst te nemen als de kans zich voordoet en niet te wachten tot de markt weer inzakt.

Buffett waarschuwt beleggers er ook voor dat met geleend geld werken, geen goed idee is. ‘Het is moeilijk om rekening te houden met gebeurtenissen als bijvoorbeeld de covid-19 pandemie. Daarom wil je nooit geleend geld gebruiken om te beleggen. Pas als het eb wordt, ontdek je wie er naakt gezwommen heeft.’

2. Doet een bedrijf het goed, dan volgt de aandelenkoers

Een andere beroemde uitspraak van Buffett is: ‘Als een bedrijf het goed doet, volgt het aandeel uiteindelijk’. Het boek ‘The Intelligent Investor’ van Benjamin Graham overtuigde Buffett ervan dat beleggen in een aandeel gelijk staat aan het bezitten van een deel van het bedrijf. Dus als hij naar een aandeel zoekt om in te beleggen, richt Buffett zich op bedrijven met gunstige vooruitzichten op lange termijn. Beleggers kunnen dit zelf ook doen door te kijken of het bedrijf een consistente bedrijfsgeschiedenis kent, een dominante zakelijke positie heeft en of de activiteiten leiden tot hoge en duurzame winstmarges. ‘Tijd is de vriend van het prachtige bedrijf, de vijand van het middelmatige.’

Als de beurskoers van een bedrijf onder de verwachtingen voor de toekomstige groei evolueert, dan ziet Buffett een aandeel dat hij overweegt om te kopen. Hij neemt nooit iets in portefeuille zonder dat hij de redenen kan noteren waarom hij een specifieke prijs voor de aandelen van een bepaald bedrijf betaalt. Hij gaat in geen geval voort op vette krantenkoppen die in zijn ogen enkel kunnen zorgen voor slechte beleggingsbeslissingen. Het meeste financieel nieuws moet beleggers niet aanzetten tot actie. Als de waan van de dag voorbij is, zijn per slot van rekening nog altijd de omzetgroei en andere fundamentals de drijvende krachten achter de meeste aandelenkoersen.

De fundamentals zijn de intrinsieke eigenschappen van een onderneming, gebaseerd op een fundamentele analyse van het vermogen, de omzet- en winstontwikkeling. Tot die fundamentals behoren onder meer schuldratio, solvabiliteit, rentabiliteit, cashflow, afhankelijkheid van grondstoffen. Buffett is geen kuddedier, zijn advies is ‘beleg innovatief, niet volgzaam en houd geen rekening met de angst en hebzucht om je heen’.

 

 

 

3. Koop aandelen voor de juiste prijs

Buffett is een waardebelegger die graag kwalitatieve aandelen tegen bodemprijzen koopt. Zijn doel is om steeds meer operationele kracht voor zijn beleggingsvehikel Berkshire Hathaway op te bouwen door aandelen aan te houden die de komende jaren solide winsten en kapitaalgroei zullen genereren. Toen de markten tijdens de financiële crisis van 2007-2008 omlaag doken, sloeg Buffett zijn slag door miljarden te investeren in namen als General Electric, Goldman Sachs en Bank of America.

Een ander onderdeel van zijn beleggingsfilosofie bestaat erin dat ‘het veel beter is om een prachtig bedrijf te kopen voor een eerlijke, redelijke prijs, dan een redelijk bedrijf te kopen voor een geweldige prijs’. Beleggen in een ondergewaardeerd aandeel kan bij verkoop mooie winst opleveren, maar aandelen van een bedrijf met sterke en duurzame concurrentievoordelen kopen en die vervolgens vele jaren vasthouden, is op de lange termijn veel lucratiever.

Het ultieme doel is om het juiste bedrijf tegen de juiste prijs te vinden, met een marge om ingedekt te zijn tegen onbekende marktrisico's (de ‘zwarte zwanen’ van Nassim Nicholas Taleb). ‘Wees gulzig als anderen bang zijn’ is in die context misschien wel het bekendste citaat van Buffett. Uit ervaring weet hij dat de beurs de crises uit het verleden heeft overleefd, waaronder de Spaanse griepepidemie van 1918-20, de Crisis van de jaren dertig, de Tweede Wereldoorlog, de terreuraanslagen van 11 september 2001 en de Kredietcrisis van 2008.

Ook de coronacrisis van maart 2020 is voorbijgegaan waardoor het leven met horten en stoten weer normaal is geworden, weliswaar met problemen in de aanvoerketens, al dan niet kunstmatige schaarste in het aanbod, prijsstijgingen (vooral in de energiesector) en een felle inflatie-opstoot begin 2022 (7,5% in de VS op 10/02/2022, in de eurozone 5,1%, in België 7,6%). Met als gevolg centrale banken die afscheid nemen van hun politiek van kwantitatieve versoepeling en renteverhogingen aankondigen. Het valt nog te bezien of de exponentieel gestegen overheidsschulden de monetaire verstrakking kunnen verteren. Bovendien wijzen de recente economische indicatoren niet op een oververhitting van de economie en zien we die zelfs wat verzwakken. Alleszins is de veranderende strategie van de centrale banken de hoofdreden voor de beurscorrectie begin 2022.

‘Inflatie is als een gigantische hongerige lintworm, die zich voedt met de dollars van zowel gezonde als ongezonde bedrijven’, waarschuwt Buffett. De parasiet treft de gewone mens die iets gespaard heeft ongemeen hard. Overheden met veel schulden - zoals België - profiteren ervan. De schuld wordt minder waard in geld van vandaag en daalt in vergelijking met het bruto binnenlands product. En dat terwijl door de kunstmatig lage rente van de Europese Centrale Bank de overheden nog altijd spotgoedkoop kunnen lenen. ‘Door een continu proces van inflatie kan een overheid, in het geheim en in alle stilte, een groot deel van de rijkdom van zijn burgers confisqueren’, merkte econoom John Maynard Keynes 100 jaar geleden al op. Die financiële repressie is monetair beleid dat een overheid of centrale bank voert om de publieke sector te financieren door ingrijpen in de financiële markten op de kap van vooral spaarders.

Ondanks de recordkoersen op de beurzen in 2021, is beleggen nooit ‘a walk in the park’. Grijze zwanen als de geostrategisch opgeklopte Oekraïnecrisis doen vandaag de angstbarometer uitslaan. Grootmachten hebben nu eenmaal een vijandbeeld nodig om zich superieur te voelen en binnenlandse problemen te verdoezelen. Militair spierballengerol, beschuldigingen van oorlogsdreiging en intimidatie horen bij het haantjesgedrag. In casu aan de ene kant de Groot-Russische gedachte, aan de andere kant America First.

Daarachter schuilen de economische belangen waar het echt om gaat, zoals bv. de levering en prijszetting van olie en gas c.q. de uitvoer van graan of van gegeerde metalen als palladium, platina, aluminium, nikkel en koper. Drastische, maar in wezen contraproductieve economische en financiële sancties tegen Rusland kunnen de olie- en gasprijzen verder doen stijgen en dan volgt er allicht een wereldwijde groeivertraging met een terugval van de obligatierentes. Het is meer dan waarschijnlijk dat vooral de Europese burgers in dat scenario de rekening betalen voor de Oekraïense soevereiniteit en Navo-aspiraties. Er is dan ook dringend nood aan een pan-Europese veiligheidsstructuur in overleg met Rusland.

Sommige waarnemers stippen aan dat Russisch president Vladimir Poetin eigenlijk al een deel van zijn doelstellingen heeft bereikt. ‘Rusland vindt nu pas echt gehoor voor zijn aanslepende bezorgdheden. Bovendien profiteert de staatskas ten volle van de opgelopen spanningen. 60% van de overheidsinkomsten is gelinkt aan de energiesector', zegt het beurshuis Charles Schwab. Ook de Verenigde Staten hebben hun eigenbelang voor ogen, of de president nu Donald Trump dan wel Joe Biden heet. Onder meer de export van vloeibaar aardgas of LNG naar Europa en de verkoop van militair materieel.

De VS beschouwen zowel Rusland als China als ‘systemische geopolitieke rivalen’ (zie het Navo-rapport ‘NATO 2030: United for a New Era’ dd. 25/11/2020). Ze zijn bezorgd over de groeiende handelsrelaties en economische banden tussen Europa enerzijds, Rusland en China anderzijds. Ze willen assertief hun invloedssfeer behouden en waar mogelijk versterken. Dat botst met de herwonnen ambities van Rusland en de zelfbewuste opstelling van China, bv. via het Belt and Road Initiative. De morele superioriteit die het Westen bij herhaling etaleert, vertoont hypocriete trekken en roept vooral aversie op die de dialoog bemoeilijkt.

De mainstreammedia zorgen niet voor de nodige conflictduiding maar doen eerder aan eenzijdige propaganda tot zelfs paniekzaaierij. Het negatieve sentiment op de beurzen, dat onder meer daaruit voortvloeit, triggert de algoritmes van indexen, trackers en beleggingsfondsen in een tijdelijk neerwaartse spiraal. Nog versterkt door het veelvuldig gebruik van opties. De snelheid waarmee de markten van richting veranderen is een bijwerking van de digitalisering. De computerprogramma’s springen op elke marktbeweging en vergroten alles uit. Een selffulfilling prophecy die ook winstgevende, toekomstgerichte bedrijven raakt. In die omstandigheden komt het erop aan het hoofd koel te houden. Het is nu eenmaal moeilijk om een duidelijke trend te zien als de financiële markten een speelbal zijn van de politieke commentaren.

Als fervent optimist over de Amerikaanse economie en aandelenmarkten herinnert Warren Buffett beleggers er regelmatig aan dat een berenmarkt binnen een langetermijnhorizon de facto een goede zaak is, omdat aandelen dan goedkoper worden en er zich meer beleggingskansen aandienen. Dus geen paniek als een kwaliteitsaandeel een keer daalt, het is een mooie gelegenheid om bij te kopen met korting. ‘Succes betekent heel geduldig zijn, maar wees agressief als de tijd daar is.’ Op de beurs moet je bibbergeld verdienen door af en toe eens te bibberen. Een occasionele correctie is normaal, en levert in de meeste gevallen opportuniteiten op.

4. Koop aandelen die tegen een stootje kunnen

‘In de bedrijfswereld is de achteruitkijkspiegel altijd duidelijker dan de voorruit.’ Buffett geeft de voorkeur aan betrouwbare, winstgevende, solide bedrijven met een sterke balans en duurzame concurrentievoordelen. Als conservatieve waardebelegger ziet hij graag dat zijn aandelen in portefeuille een voorspelbaar rendement opleveren. Zo is hij al jaren grootaandeelhouder van een aantal verzekeringsmaatschappijen, waaronder GEICO. Amerikanen hebben immers zelfs in moeilijke tijden een autoverzekering nodig. Buffett is ook een fan van duurzame consumentenmerken zoals Coca-Cola en Apple. Coca-Cola is al een eeuwlang een marktleider in dranken, niet alleen vanwege zijn bekende merken, maar ook vanwege zijn wereldwijde distributienetwerk. Apple heeft inmiddels een ecosysteem in de consumentenelektronica opgebouwd dat moeilijk te vervangen is. Beide bedrijven zijn zeer winstgevend.

‘Kijk naar de toekomst en vergeet het verleden’ is nog een leidraad van Buffett. De belegger van vandaag profiteert niet van de groei van gisteren. Volgens Buffett is het volgen van trends uit het verleden veel minder belangrijk dan het ontdekken van nieuwe kansen. Wie besluit om te investeren in een onderneming, richt zich best op haar verwachtingen voor de toekomst, niet op haar geschiedenis. Dividend is de sleutel voor groei op de lange termijn. Dividenden komen veelal van betrouwbare bedrijven die hun doelstellingen consequent halen of overtreffen. Hun aandelen zullen misschien niet op korte termijn veel geld opleveren, maar hun dividenden laten toe een investering als het ware op automatische piloot te zetten.

In 2013 verscheen een onderzoek van Bank of America Merrill Lynch, waarin dividendaandelen vergeleken werden met branchegenoten die geen winst uitkeren. Het verschil was significant over een periode van 1972 tot 2012. Gemiddeld rendeerden de dividendaandelen 9,5% op jaarbasis, terwijl de gewone aandelen bleven steken op 1,6%.

5. Prijs is wat je betaalt, waarde is wat je krijgt. 

Een lastige vraag bij beleggen is hoe lang een aandeel dient bijgehouden. Buffett is daar duidelijk over. Het timen van de markt is zo goed als onmogelijk, zeker voor de modale belegger. Wie het niet prettig vindt om een aandeel voor tien jaar te behouden, moet het volgens Buffett ook niet voor tien minuten hebben. Zijn favoriete periode om aandelen te houden is ‘voor altijd’. Zelfs tijdens de financiële crisis van 2008-2009 hield Buffett loyaal vast aan het grootste deel van zijn portefeuille. Een schok als het coronavirus sars-CoV-2 heeft speculatieve kortetermijnwinsten in maart 2020 tenietgedaan. Maar de beurzen hebben laten zien dat investeren in aandelen op de lange termijn winstgevend blijft.

Daarbij speelt nog een andere factor. Tenzij een onderneming haar vooruitzichten volledig ziet veranderen door ernstige problemen of het overbodig raken van haar product, zorgt een lange periode van vasthouden ervoor dat een belegger zijn emoties buitenspel zet. Te angstig of te hebzuchtig zijn, kan ertoe leiden dat beleggers aandelen op de bodem verkopen of op de piek kopen, wat nadelig is voor de waardecreatie van de portefeuille op de lange termijn. De prijs die een belegger betaalt voor een aandeel is niet hetzelfde is als de waarde die hij of zij daarvoor krijgt. Succesvolle beleggers kennen het verschil en handelen daarnaar.

Mensen rekenen te veel en denken te weinig. Cijfers zijn belangrijk, maar ze vertellen niet het hele verhaal. Het komt erop aan ook de kwalitatieve aspecten van een bedrijf te begrijpen, zoals de bedrijfscultuur, de zin voor innovatie en de visie van het management op de toekomst. Dat creëert een voorsprong op beleggers die zich alleen richten op kwantitatieve gegevens.

Hoe zich gedragen als belegger? ‘De beurs is een middel om geld te transfereren van wie ongeduldig is naar wie geduldig is’ stelt Buffett. Beleggen is geen sprint, maar een marathon. Beleggers die daartoe de moed en uiteraard de middelen hebben, herstellen het snelste van een diepgaande beurscorrectie of marktcrash door consequent, op geregelde tijdstippen en gespreid, bij te kopen. Het is niet omdat de prijs van kwaliteitsaandelen is gedaald dat ook de intrinsieke waarde ervan is verminderd. Beurskoersen blijven niet aan een constant ritme stijgen. Dat is louter wishful thinking. Beursdalingen horen nu eenmaal bij beleggen. Volatiliteit en het risico op verlies is een prijs die elke belegger moet betalen.

In de categorie ‘kwaliteit’ vallen aandelen van bedrijven geleid door een vooruitziend management en met solide fundamenten zoals een stevige balans, uitzicht op zekere cashflows op langere termijn, een evenwichtige schuldratio, de nodige financiële buffers en een consequente dividendpolitiek. De waarde van een aandeel omvat de geactualiseerde waarde van de winst in alle toekomstige kwartalen. Een of twee slechte kwartalen zullen geen al te sterke negatieve invloed hebben op de waarde van een kwaliteitsaandeel, vooral omdat de actuele waarde van de toekomstige kwartalen toeneemt naarmate de rentes laag zijn. De dividenden compenseren voor de inflatie.

Een stijging van de langetermijnrente is in principe slecht nieuws voor de aandelenmarkten, omdat ze de actuele waarde van toekomstige winsten drukt en obligaties aantrekkelijker maakt. Voor wie de lange termijn voor ogen houdt, blijven aandelen niettemin het meeste potentieel bieden. Een gecontroleerd stijgende rente in een periode van relance is eerder een gezond signaal van een aantrekkende economie. De belegger die in 2031 terugkijkt naar zijn investeringen van vandaag, zal zich niet afvragen of de beurs in 2021 te duur was.

Kwaliteit, duurzaamheid, innovatie, solvabiliteit en rentabiliteit blijven tot de kernwaarden behoren van een evenwichtig gespreide aandelenportefeuille die koersschommelingen kan doorstaan. Zeker in woelige beurstijden gekenmerkt door irrationele paniekreacties, is dat zonder meer een vereiste. Voor het bereiken van dat gezond evenwicht is het belangrijk is om binnen de macro-economische context en verwachtingen naast waardeaandelen ook groeiaandelen te selecteren van bedrijven uit toekomstgerichte sectoren, die inspelen op langetermijntrends in de samenleving: technologische innovatie, digitalisering, automatisering, robotisering, artificiële intelligentie, internet of things (IoT), smart cities, e-commerce, film- en muziekstreaming, cloudcomputing, telewerk (remote workforce), cyberveiligheid, videoconferenties, videogaming, biotechnologie en farmaceutica (life sciences), vergrijzing, duurzame energie, groene infrastructuur.


6. Hanteer een langetermijnbeleggingshorizon

‘Iemand zit vandaag in de schaduw omdat iemand lang geleden een boom heeft geplant.’ Het grote geld zit niet in het kopen en verkopen, maar in het wachten. Geduld is niet alleen een schone zaak, maar cruciaal voor het genereren van rendementen om van te rentenieren. Buffett beschouwt in die context aandelen vandaag nog steeds als de beste investeringscategorie voor lange termijn beleggers. ‘Aandelen gaan beter presteren dan (Amerikaanse) schatkistcertificaten met een looptijd van 30 jaar... Ze zullen het ook beter doen dan het geld dat je in een oude sok hebt gestopt’, zei Buffett op de jaarvergadering van Berkshire Hathaway in mei 2020. Hij onderkende dat er af en toe grote dalingen op de beurzen te zien zullen zijn, maar benadrukte dat de economische groei van in casu de Verenigde Staten uiteindelijk de prijzen van aandelen hoger zal stuwen.

Buffett raadt de gemiddelde belegger aan vooral te investeren in de brede markt voor een lange periode, in plaats van zich blind te staren op allerlei adviezen van experts over individuele aandelen. ‘Naar mijn mening is het voor de meeste mensen het beste om een (bv. S&P-500) indexfonds te bezitten’, aldus Buffett. ‘Mensen betalen substantiële bedragen voor advies dat ze echt niet nodig hebben. Als je op Amerika wedt en die positie decennialang in stand houdt, zul je het veel beter doen dan als je schatkistpapier koopt of mensen volgt die je vertellen waarin je moet investeren. Wall Street is de enige plek waar mensen met een Rolls Royce naar toe rijden om vermogensadvies te krijgen van diegenen die de metro nemen.’

Na een van de meest enerverende beursjaren ooit wist Warren Buffett op 27 februari 2021 in zijn jaarlijkse brief aan de aandeelhouders van Berkshire Hathaway te melden dat hun bedrijf in 2020 een slordige 42,5 miljard US dollar winst boekte. ‘Wat er ook gebeurt, beleggers doen er goed aan nooit uit te gaan van de neergang van Amerika’, aldus Buffett. Ondanks ‘enkele ernstige onderbrekingen’ noemde hij de economische vooruitgang van de VS ‘adembenemend’. De brief belicht de 15 investeringen in de portefeuille van Berkshire Hathaway die aan het eind van 2020 de grootste marktwaarde hadden. Tot de top behoren bedrijven als American Express, Apple, Bank of America, BYD, Charter Communications, Coca-Cola, General Motors, Itochu en Moody’s.

Berkshire Hathaway kocht sinds begin 2021 voor ongeveer 20,2 miljard US dollar aan eigen aandelen terug, wat volgens persagentschap Reuters een teken is dat Buffett zijn in Omaha, Nebraska gevestigde conglomeraat als ondergewaardeerd beschouwt. Zijn investeringsvehikel had in 2020 al voor 24,7 miljard US dollar aan eigen aandelen ingekocht. Daarmee overtrof het ruimschoots het oude record van 5 miljard US dollar uit het jaar ervoor.’ We deden die aankopen omdat we geloofden dat ze de intrinsieke waarde per aandeel voor de aandeelhouders zouden verbeteren, en Berkshire Hathaway meer dan genoeg middelen zou overhouden voor eventuele kansen of problemen die het in de toekomst zou kunnen tegenkomen’, aldus Buffett.

Berkshire Hathaway sloot 2020 af met maar liefst 138,3 miljard US dollar aan liquide middelen in de boeken. Het conglomeraat deed geen omvangrijke overnames en het bedrijfsresultaat daalde met 9%. ‘Wel hebben we de intrinsieke waarde van Berkshire Hathaway per aandeel verhoogd door de winstcijfers te handhaven en ongeveer 5% van onze aandelen terug te kopen’, aldus Buffett.

Epiloog: de angstbarometer

De miljarden aan financiële steun van centrale banken en overheden om de coronacrisis te bestrijden, vonden aanvankelijk vooral hun weg naar de financiële markten, nu bereiken ze ook de reële economie. Snellere groei en stijgende grondstoffenprijzen, een combinatie die een hoger dan gemiddelde inflatiegolf heeft doen ontstaan. De prijzen gaan omhoog en de waarde van geld naar beneden. Die verwachting laat op zijn beurt de langetermijnrente stijgen. De redelijk stevige klim van de Amerikaanse en iets minder van de Europese rente op 10 jaar heeft een voelbare impact op de diverse activaklassen.

Op de aandelenmarkten zorgen rentestijgingen in eerste instantie voor druk op de langetermijnactiva, die aandelen die een groot stuk van hun winsten ver in de toekomst hebben zitten en die hun cashflow de komende jaren nog moeten verdienen. Zelfs een kleine rentestijging, tegenover de nulrente van 2020, kan dan een groot effect hebben als beleggers die verhoopte toekomstige cashflow naar vandaag herrekenen. Concreet gaat het hier om de bedrijven in de sectoren technologie en biotechnologie. Ze staan onder druk omdat de klimmende rente ervoor zorgt dat hun toekomstige winsten verdisconteerd worden tegen een hogere discontovoet. Voor hen is het optimisme over het economische herstel voorlopig geen goed nieuws. De marktbeweging is logisch en kan nog wat doorgaan. Dat zou betekenen verder consolideren en corrigeren met een verschuiving van groei- naar waardeaandelen. Vooral niet-winstgevende groeibedrijven waarvan de beurskoers op verwachting eerder dan op realiteit is gebaseerd, zijn de klos.

Is er sprake van een sector- of stijlrotatie? Het antwoord daarop is nog onduidelijk. De verliezen in vele technologie- en momentumaandelen zijn toch wel aanzienlijk. Maar dat valt te relativeren als we zien welke stijgingen veel van die marktlievelingen hebben gekend sinds de bodem van maart 2020. Natuurlijk zijn verliezen en terugvallen nooit leuk. Maar af en toe gebeuren ze en zijn ze noodzakelijk om een breder en vooral gezonder draagvlak te creëren voor verdere stijgingen. Ondertussen zien we in de technologiesector wel een zichzelf voedende negatieve spiraal. Er zijn in de markt heel wat beleggingsfondsen en trackers die allemaal in dezelfde groep technologiewaarden zijn belegd (de ‘global titans’). Omdat die het in het afgelopen anderhalf jaar zo goed deden, trokken zij steeds meer geld aan. Maar nu deze waarden onder druk komen, trekken beleggers hun geld terug. Daardoor moeten die fondsen, gedreven door algoritmes, allemaal diezelfde aandelen verkopen, waardoor ze nog meer zakken en nog meer verkopers aantrekken.

Negatief momentum heet voormeld fenomeen en het is niet toevallig het spiegelbeeld van het positieve momentum van 2021. Hoe komt zo een proces tot stilstand? Als het momentum is uitgewerkt. Wanneer op een bepaald moment de verkopers terug in evenwicht komen met de kopers die deze kwaliteitswaarden met sterke groei en gericht op de toekomst, tegen een lager niveau terug willen oppikken. Maar waar dat punt juist ligt, morgen, binnen een week of een maand, kan niemand zeggen. Het is geen exacte wetenschap. Maar de technologische revolutie is niet voorbij omdat deze groep van aandelen nu een correctie ondergaat.

Een cyclus om in dit kader nauwgezet te volgen is de VIX-cyclus. Die meet de frequentie en omvang van prijsbewegingen van financiële instrumenten in een bepaalde periode. VIX is het ticker-symbool en de populaire naam voor de Chicago Board Options Exchange (CBOE) Volatility Index, een maatstaf voor de verwachte volatiliteit van de S&P 500 indexopties. Hoe sterker de bewegingen van de VIX-cyclus, hoe hoger de gerealiseerde (historische) of verwachte volatiliteit (implied volatility). Die laatste valt af te lezen uit de koersen van de opties, waarvan het een van de belangrijkste variabelen is bij hun prijsvorming. De VIX-index, ook wel angstbarometer genoemd, is dan ook de dominante index om de verwachte volatiliteit van de aandelenmarkten weer te geven. In veel risicomodellen en kwantitatieve beleggingsstrategieën is de VIX daardoor een inputvariabele. Bewegingen van laag naar hoog gaan gepaard met het reduceren van risico, met als effect lagere aandelenkoersen. Er is daarbij veelal sprake van een negatieve feedbackloop. Verkopen leiden tot hogere volatiliteit die weer meer verkopen uitlokt. Bij bewegingen van hoog naar laag is het tegenovergestelde het geval.

In maart 2020 veroorzaakte de coronacrisis de snelste beurscrash ooit na 1987, gevolgd door het snelste herstel ooit dankzij de nooit geziene monetaire en begrotingsstimuli. Parallel met die evolutie zagen we een steile klim van de VIX tot een recordhoogte. Sindsdien noteert de volatiliteitsindex regelmatig ruim boven het gemiddelde. Dat is erg ongewoon en een teken dat er volop angst in de markt aanwezig is voor een (scherpe) correctie van de aandelenbeurzen. Sterk aantrekkende groeiverwachtingen en royale monetaire en fiscale stimuli zijn factoren die de angstbarometer in bedwang kunnen houden en daarmee uitnodigen om meer risicovolle beleggingen in portefeuille op te nemen.

De centrale banken geven duidelijk signalen dat ze in 2022 en 2023 een minder ruim monetair beleid zullen gaan hanteren. Zolang dit een geleidelijk proces is en de economie daadwerkelijk goed herstelt, kunnen aandelenbeurzen in de loop van het jaar hun stijging hervatten. Maar als de obligatiemarkt ontspoort en de rente snel oploopt, dan kunnen aandelenbeurzen een flinke dip laten zien. In de voorbije twee jaar zouden centrale banken daarop reageren door de rente verder te verlagen en meer geld te stoppen in de financiële markten. Maar we kunnen nu niet zonder meer rekenen op die extra steun, waardoor de kans toeneemt op extra volatiliteit op de beurzen.

Inmiddels publiceerde al twee derde van de Amerikaanse en 45% van de Europese bedrijven hun vierdekwartaalresultaten 2021. En net zoals de voorgaande kwartalen overtrof opnieuw een ruime meerderheid de winstverwachtingen. In de Verenigde Staten klopte 76% van de bedrijven de analistenprognose met gemiddeld 6%. In Europa publiceerde 60% van de ondernemingen beter dan verwachte resultaten met een gemiddelde overtreffing van 9%. De vooruitzichten zijn gemengder. Heel wat bedrijven waarschuwen voor hoge kosteninflatie of aanhoudende aanvoerproblemen in het eerste halfjaar van 2022. Maar de meeste onder hen proberen dit te compenseren door hun eigen verkoopprijzen op te trekken, waardoor ze hun winstmarges kunnen vrijwaren.

De vraag blijft alvast sterk, want de orderboekjes zijn doorgaans goed gevuld. De balansen ogen stevig terwijl de waardering door de beurscorrectie is teruggevallen. Op korte termijn kunnen oorlogsdreiging en renteperikelen nog verkoopgolven opwekken. Op middellange en lange termijn verandert het gunstige plaatje niet. Wel is het duidelijk dat verlieslatende bedrijven of ondernemingen met veel schulden in een klimaat van hogere rentevoeten slechter zullen scoren dan bedrijven met een bewezen staat van dienst, stevige cashflows en dividenden die een bodem onder de koers kunnen leggen. Focus op kwaliteit is meer dan ooit essentieel.

 

Marc Peeters, 16 februari 2022